قرار هست چی رو بررسی کنیم؟
برای اینکه تحلیل نیازمندی‌ها قابل اتکا باشد، دقیقاً به چه چیزهایی باید نگاه کنیم؟
تحلیل نیازمندی‌ها فقط گوش دادن به خواسته‌ی کاربر نیست. فرایندی است سیستماتیک و چندبُعدی، و برای اینکه خروجی‌اش قابل اتکا و دقیق باشد باید چند چیز را با هم بررسی کنیم. هرکدام را با چند پرسش می‌شود محک زد.
۱. ذی‌نفعان چه کسانی‌اند؟
شناختن ذی‌نفعان (Stakeholders) از اولین گام‌هاست: کاربر نهایی، مدیر، مشتری، پشتیبان فنی، ناظر حقوقی و سیاست‌گذار. باید بپرسیم چه کسانی بیشترین اثر را از سیستم می‌گیرند، چه کسانی روی موفقیت یا شکست پروژه اثر می‌گذارند و دغدغه‌ی اصلی هر گروه چیست.
۲. نیاز عملکردی و غیرعملکردی
نیاز عملکردی (Functional) یعنی آنچه سیستم باید انجام بدهد، مثل ارسال پیام، ثبت سفارش و گزارش‌گیری. نیاز غیرعملکردی (Non-functional) درباره‌ی چگونگی عملکرد است: سرعت پاسخ، امنیت اطلاعات، سهولت استفاده. سؤال‌هایی که اینجا باید پرسید: سیستم چه کارهایی باید بکند، کاربر چه کیفیتی از آن انتظار دارد، و محدودیت‌ها و استانداردهای سازمانی چیست.
۳. سیستم در چه محیطی است؟
محیط بیرونی خیلی از تصمیم‌های طراحی را شکل می‌دهد: قوانین و مقررات حاکم، زیرساخت فنی موجود، تعامل با سیستم‌های دیگر، و کاربرانی با سطح دانش متفاوت. پس بپرسید چه سیستم‌هایی باید با این سیستم در تعامل باشند، سخت‌افزار یا اینترنت محدودیتی دارد یا نه، و سیستم باید با چه زبان و فرهنگی هماهنگ باشد.
۴. زمان و منابع
بدون فهمیدن محدودیت‌ها نمی‌شود نیازمندی را درست تحلیل کرد. پروژه کی باید تحویل شود؟ چه منابع انسانی و مالی در دسترس است؟ تیم توسعه محدودیت فناوری خاصی دارد؟
۵. چرخه‌ی حیات و تغییر در آینده
تحلیل باید امکان تغییرهای آینده را هم در نظر داشته باشد. کاربران ممکن است زیاد شوند؟ سیستم در چه فازهایی اجرا می‌شود؟ چقدر می‌شود بعداً توسعه یا ارتقایش داد؟
۶. روش جمع‌آوری نیازها
روشی که نیازها را با آن جمع می‌کنیم روی دقت تحلیل اثر زیادی دارد: مصاحبه، پرسش‌نامه، مشاهده‌ی مستقیم، تحلیل مستندات و ساخت نمونه‌ی اولیه (Prototype). برای هر پروژه باید ببینیم بهترین روش کدام است، به راستی‌آزمایی (Validation) نیاز هست یا نه، و کاربر چقدر در فرایند تحلیل درگیر می‌شود.
جمع‌بندی
به نظرم تحلیل نیازمندی فقط مستند کردن خواسته‌ها نیست؛ هنر پرسیدنِ سؤال درست، از آدم درست، در زمان درست است.
تحلیل_نیازمندیذی_نفعاننیاز_عملکردی
مرتبط: 13 اشتباهات رایج تحلیل‌گران تازه‌کار در تحلیل نیازمندی‌ها (وقتی این شش مورد را جدی نگیریم چه اتفاقی می‌افتد).