قرار هست چی رو بررسی کنیم؟
تحلیل‌گرهای تازه‌کار معمولاً کجاها لغزش می‌کنند، و چطور جلوی آن را بگیریم؟
تحلیل نیازمندی‌ها از حساس‌ترین مرحله‌های طراحی سیستم است. خطا در این مرحله مثل خطا در نقشه‌برداری ساختمان است: همه‌ی طراحی و ساخت بعدی را تحت‌تأثیر می‌گذارد. این‌ها رایج‌ترین اشتباه‌هایی‌اند که تحلیل‌گرها اول کار مرتکب می‌شوند.
۱. نپرسیدن سؤال درست
اشتباه رایج این است که تحلیل‌گر فقط می‌نویسد چه چیزی گفته شد و عمیق‌تر نمی‌شود. کاربر می‌گوید «ما یک سیستم گزارش‌گیری می‌خواهیم» و تحلیل‌گر همین را یادداشت می‌کند، بی‌آنکه بپرسد چه گزارش‌هایی؟ با چه قالبی؟ برای چه مخاطبی؟ از چه منبع داده‌ای؟ راهش این است که کنجکاو و دقیق باشد و سؤال باز و شفاف‌کننده بپرسد.
۲. فرض گرفتن بدون مستند کردن
گاهی تحلیل‌گر ناخواسته فرض می‌سازد ولی نه مستندش می‌کند نه اعتبارش را می‌سنجد. مثل «احتمالاً کاربران با گوشی کار می‌کنند.» این فرض ممکن است غلط باشد و کل طراحی را عوض کند. هر فرض باید مکتوب و مشخص باشد و در طول پروژه بازبینی شود، و بهتر است در جلسه‌های مرور نیازمندی‌ها هم به آن اشاره شود.
۳. تکیه‌ی صرف بر خواسته‌ی صریح
کاربر همیشه نمی‌تواند یا نمی‌داند که دقیقاً چه می‌خواهد. خیلی از نیازها پنهان‌اند یا حتی با هم متضاد. تحلیل‌گر باید از دل حرف‌ها نیاز واقعی را دربیاورد، و برای این کار مشاهده، تجربه، تحلیل سناریو و مقایسه با پروژه‌های مشابه لازم است.
۴. نادیده گرفتن ذی‌نفعان غیرمستقیم
بعضی تحلیل‌گرها فقط با کارفرما یا یک مدیر حرف می‌زنند و نظر بقیه، یعنی کاربر نهایی، تیم فنی و مشتری بیرونی، را نمی‌پرسند. لازم است فهرستی از همه‌ی ذی‌نفعان بسازیم، از هر گروه جداگانه بازخورد بگیریم و جلسه‌ی چندلایه برگزار کنیم.
۵. مستندسازی ناقص یا گنگ
اگر مستندات مبهم باشند، ساختار نداشته باشند یا مثال نداشته باشند، تیم فنی درست نمی‌فهمد؛ نتیجه‌اش دوباره‌کاری و اختلاف و تأخیر است. برای جلوگیری، نیازها را شماره‌دار و گروه‌بندی‌شده و اولویت‌دار بنویسیم، از جدول و نمودار و نمونه‌ی بصری کمک بگیریم، و برای هر نیاز هدف، منبع و معیار پذیرش را مشخص کنیم.
۶. نادیده گرفتن تغییر
تحلیل‌گر باید بداند نیازمندی‌ها در طول پروژه عوض می‌شوند. اگر این را انکار کند، پروژه بعداً به بحران می‌خورد. باید از اول سازوکاری برای مدیریت تغییر (Change Management) داشته باشیم، نیازمندی‌ها را نسخه‌بندی و تاریخ‌گذاری کنیم و هر تغییر را با تأیید ذی‌نفعان ثبت کنیم.
جمع‌بندی
به نظرم تحلیل‌گر خوب کسی است که بیشتر از آنکه بنویسد می‌پرسد، بیشتر از آنکه بشنود مشاهده می‌کند، و بیشتر از آنکه مطمئن باشد بررسی می‌کند.
تحلیل_نیازمندیخطاهای_رایجتحلیل_گر
مرتبط: 14 مقدمه‌ای بر مدل‌سازی نیازمندی‌ها با Use Case (یک ابزار ساده برای اینکه نیازها را دقیق و قابل فهم بنویسیم).